ترکیبات مهم شیمی کنکور | جدول کاربرد مواد و ترکیبات

بعضی از نکات شیمی کنکور با یک مرور کردن و به تسلط رسیدن می‌توانند به تست‌های ساده و نقطه قوت تبدیل شوند و به شما در مدیریت آزمون کمک کنند. ترکیبات مهم شیمی کنکور دقیقاً در همین دسته قرار می‌گیرند؛ یعنی موادی که باید نامشان، کاربردشان و گاهی ویژگی مهمشان را بدانید تا در تست‌ها غافلگیر نشوید.

خیلی از دانش‌آموزان این قسمت را به شب امتحان یا روزهای آخر جمع‌بندی موکول می‌کنند، بهتر است برای ترکیبات مهم شیمی کنکور چند روز در هفته روتین داشته باشید تا روی این ترکیبات مسلط شوید، اگر این ترکیب‌ها را دسته‌بندی‌شده بخوانید و چند بار مرور کنید، حفظ‌کردنشان سخت نیست.

در ادامه مقاله، ترکیبات مهم شیمی کنکور را که به صورت مستمر در تست های کنکور تکرار می‌شوند را به صورت کاملا مفید و دسته بندی شده مطالعه کنید. مطالعه به صورت دسته بندی شده همراه با کاربرد‌ها به شما کمک می‌کند به خوبی روی این ترکیبات مسلط شوید و سرعت عمل بالایی در حل تست های مربوطه داشته باشید.

چرا ترکیبات مهم شیمی کنکور مهم‌اند؟

سؤالات مربوط به کاربرد مواد شیمیایی همیشه به شکل مستقیم مطرح نمی‌شوند. گاهی طراح از یک وسیله یا یک موقعیت واقعی حرف می‌زند و شما باید ماده مرتبط با آن را پیدا کنید؛ مثلاً از «رسیدن میوه» به اتن برسید یا با دیدن «بسته سرمازا» آمونیوم نیترات را انتخاب کنید. بنابراین هم روی کاربرد‌ها و هم روی ترکیبات همراه با فرمول مولکولی مسلط باشید.

از طرف دیگر، این مبحث با فصل‌های مختلف شیمی ارتباط دارد. پلیمرها به هیدروکربن‌ها و مواد آلی وصل می‌شوند، شوینده‌ها با اسید و باز ارتباط دارند و بسته‌های گرمازا و سرمازا به مبحث انرژی و انحلال مربوط‌اند، پس با مسلط بودن روی این ترکیبات مسائل را به خوبی درک می‌کنید و تسلط بیشتر سایر سوالات مربوط به این فصل هارا حل می‌کنید.

جدول کاربرد ترکیبات مهم شیمی کنکور

هر ساله در کنکور، به این ترکیبات و کاربرد آن ها توجه ویژه‌ای می‌شود و سوالات مستقیم و غیر مستقیم از آن‌ها طراحی می‌شود. پس برای مطالعه جدول ترکیبات زمان کافی در برنامه هفتگی قرار دهید. اگر در برنامه ریزی هفتگی مشکل دارید می‌توانید از مشاوران با تجربه نوتروفیل کمک بگیرید تا شما را در مسیر کنکور و برنامه ریزی همراهی کنند.

در جدول زیر، مهم‌ترین مواد و ترکیباتی را که در مرورهای کنکوری اهمیت دارند، یک‌جا آورده‌ایم. با مطالعه این جدول به صورت روتین می‌توانید روی ترکیبات مهم شیمی کنکور مسلط شوید و سوالات مربوط به ترکیبات مهم را با خیال راحت حل کنید.

مواد شوینده و کاربردهای روزمره

بعضی ترکیب‌ها به‌قدری در زندگی روزمره دیده می‌شوند که با یک مثال ساده در ذهن می‌مانند. برای نمونه، اگر به «لوله‌بازکن» فکر کنید، احتمالاً باید سراغ سدیم هیدروکسید بروید؛ یا اگر در سؤال از پاک‌کننده شیشه نام برده شود، آمونیاک می‌تواند گزینه مهمی باشد.

ترکیبات زیر همراه با کاربرد های آن را در زندگی روزانه می‌توانید مشاهده کنید و با مثال های موجود در جدول بهتر آن ها را حفظ می‌کنید.

ترکیبات صنعتی و رنگدانه‌ها

این گروه از مواد معمولاً در سؤال‌هایی دیده می‌شوند که به رنگ، مقاومت، سختی، رسانایی یا کاتالیزگر مربوط‌اند. مثلاً اگر در تست از رنگدانه سفید صحبت شد، تیتانیم دی‌اکسید را به یاد بیاورید. این ترکیبات مهم شیمی کنکور را متناسب با کاربرد‌های آن در دسته صنعت قرار دادیم.

پلیمرهای مهم شیمی کنکور

پلیمر‌های مهم شیمی کنکور را که بیشتر در فصل ۳ یازدهم و ۴ دوازدهم قرار دارند، به صورت کامل جمع آوری کردیم و در جدول همراه با کاربردهایشان برای شما داوطلبان کنکوری قرار دادیم.

پلیمرها را فقط با نامشان حفظ نکنید. بهتر است هر پلیمر را به محصولی که در اطراف خود می‌بینید وصل کنید. مثلاً بطری آب را با PET، کیسه خون را با PVC و ظرف نچسب را با تفلون به خاطر بسپارید. بهتر است برای تسلط کامل همراه با مطالعه نام ترکیب ها و کاربردشان، ساختار مولکولی، تعداد پیوندها و فرمول مولکولی بررسی شوند. برای مثال مونومر‌های سازنده یک پلیمر را بشناسید و آن را از نظر مولکولی بررسی کنید.

مقایسه پلیمر‌ها باهم را نیز بلد باشید، برای مثال: پلی‌اتن سبک با کیسه‌های پلاستیکی شفاف و انعطاف‌پذیر ارتباط دارد؛ پلی‌اتن سنگین را با بطری، دبه، مخزن و محصولات مقاوم‌تر به خاطر بسپارید.

بسته‌های گرمازا و سرمازا

این بخش را جدی بگیرید، چون در تست‌ها معمولاً با یک تغییر کوچک در عبارت سؤال، داوطلب را دچار اشتباه می‌کند. کافی است بدانید کدام ماده باعث گرم‌شدن و کدام ماده باعث سردشدن بسته می‌شود. برای درک بهتر نحوه عملکرد این ترکیبات شما می‌توانید فصل ۳ دهم که مرتبط به محلول ها است را مطالعه کنید.

آمونیوم نیترات هنگام حل‌شدن در آب گرما جذب می‌کند و می‌تواند باعث کاهش دمای محیط شود؛ به همین علت در نمونه‌های آموزشیِ بسته‌های سرمازا به آن اشاره می‌شود.

نقش ترکیبات مهم در افزایش درصد شیمی

ترکیبات مهم شیمی، بین کتاب درسی و کاربردهای واقعی ارتباط ایجاد می‌کنند. وقتی بدانید هر ماده چه ویژگی یا کاربردی دارد، بخشی از مطالب شیمی از حالت حفظی خارج می‌شود و راحت‌تر در ذهن می‌ماند.

برای نمونه:

• اتن را با رسیده‌کردن میوه به خاطر بسپارید.
• اتین را با جوشکاری و برش فلزها مرتبط کنید.
• کلسیم کلرید را با بسته گرمازا به یاد بیاورید.
• آمونیوم نیترات را با بسته سرمازا و کود شیمیایی به خاطر بسپارید.
• تفلون را با ظروف نچسب و نوار آب‌بندی مرتبط کنید.
• پلی‌اتیلن ترفتالات را با بطری‌های پلاستیکی به یاد بسپارید.

این ارتباط‌ها باعث می‌شوند هنگام دیدن یک مثال در صورت سؤال، سریع‌تر به پاسخ برسید.

چطور ترکیبات مهم شیمی را بخوانیم؟

حفظ‌کردن یک فهرست طولانی، معمولاً نتیجه خوبی نمی‌دهد. بهتر است مواد را بر اساس کاربردشان دسته‌بندی کنید؛ مثلاً یک روز ترکیب‌های پزشکی را مرور کنید، روز دیگر سراغ پلیمرها بروید و در روز بعد، مواد شوینده و رنگدانه‌ها را بخوانید.

• نام ماده را کنار یک کاربرد مشخص بنویسید.
• برای هر ترکیب، یک مثال ساده و روزمره پیدا کنید.
• بعد از هر مرور، ۱۰ تا ۱۵ تست آموزشی بزنید.
• گزینه‌هایی را که اشتباه می‌زنید، وارد دفترچه اشتباهات کنید.
• مطالب را با فاصله زمانی مرور کنید؛ همان روز، چند روز بعد و یک هفته بعد.
• در دوران جمع‌بندی، به‌جای خواندن دوباره همه مطالب، سراغ جدول‌ها و تست‌های نشان‌دار بروید.
• سعی کنید در کنار مطالعه ترکیبات و کاربرد، آن ها را از نظر ساختار و فرمول مولکولی به طور کامل بررسی کنید.

برای اینکه نحوه استفاده از جدول هارا به خوبی یاد بگیرید بهتر است در سایت سازمان سنجش به دفترچه سوالات شیمی کنکور مراجعه کنید و سوالات مربوط به ترکیبات مهم شیمی کنکور را مشاهده کنید.

برای شیمی کنکور چگونه برنامه‌ریزی کنیم؟

برای شیمی، برنامه‌ای موفق است که آموزش، تمرین و مرور را در کنار هم داشته باشد. مطالعه فشرده در یک بازه کوتاه، معمولاً باعث فراموشی سریع مطالب می‌شود. بهتر است هر روز یک پارت برای مطالعه شیمی داشته باشید و در هر پارت یک بخش از شیمی را مطالعه کنید، برای مثال یک پارت فقط حفظیات و مطالعه ترکیبات مهم شیمی کنکور را انجام دهید و در پارت دیگر فقط مسائل شیمی را کار کنید.

یک برنامه ساده می‌تواند شامل این مراحل باشد:

1. مطالعه دقیق درسنامه و متن کتاب درسی.
2. خلاصه‌نویسی نکات مهم و کاربرد ترکیب‌ها.
3. حل تست آموزشی بدون توجه جدی به زمان.
4. بررسی کامل پاسخ‌های درست، غلط و شک‌دار.
5. حل تست زمان‌دار پس از تسلط اولیه.
6. مرور هفتگی جدول‌ها و دفترچه اشتباهات.

منبع اصلی شیمی کنکور، کتاب‌های درسی سه پایه دهم، یازدهم و دوازدهم هستند، پس قبل از هر چیز بهتر است روی متن کتاب، تصاویر مهم و نمودار ها تسلط کافی داشته باشید و منابع کمک‌آموزشی باید برای آموزش بیشتر و تمرین تستی در کنار آن‌ها استفاده شوند.

سعی کنید ترکیبات مهم شیمی کنکور را در کتاب درسی پیدا کنید و به طور کامل متن آن بخش را به همراه تصاویر مطالعه کنید. مسلط بودن روی حفظیات و ترکیبات کتاب درسی، نقطه قوتی در این درس محسوب می‌شود.

شما می‌توانید با مطالعه مقاله اصول برنامه ریزی نوتروفیل، اصول برنامه ریزی را یاد بگیرید و برای درس شیمی و سایر دروس برنامه ریزی انجام دهید و با نظم و استمرار مطالعه خود را پیش ببرید.

جمع‌بندی نکات ترکیبات مهم شیمی کنکور

ترکیبات مهم شیمی کنکور فقط مجموعه‌ای از نام‌ها و فرمول‌ها نیستند؛ هر ماده به دلیل ویژگی خاصی کاربرد مشخصی دارد. برای مثال، گرمازایی کلسیم کلرید، گرماگیری آمونیوم نیترات، واکنش‌پذیری اتن، پایداری تفلون و خاصیت ضداسیدی منیزیم هیدروکسید، ارتباط مستقیمی میان ویژگی و کاربرد ایجاد می‌کنند. پس سعی کنید هر ترکیب را به طور عمیق بررسی کنید، فرمول مولکولی و ویژگی های آن سپس کاربرد‌ها را مطالعه کنید.

اگر این جدول‌ها را به‌صورت موضوعی مرور کنید و بعد از هر بخش چند تست مفهومی بزنید، احتمال پاسخ‌گویی سریع‌تر به سؤالات حفظی و کاربردی شیمی افزایش پیدا می‌کند. همچنین در مواردی مانند بسته‌های گرمازا و سرمازا، توجه به فرایند انحلال و تبادل گرما ضروری است؛ زیرا همین نکته می‌تواند مبنای طراحی سؤال مفهومی قرار بگیرد.