شکل های زیست کنکور یکی از مهمترین و غنیترین منابع سوالات کنکور به شمار میرود و باعث تمایز داوطلبان قویتر از داوطلبان ضعیفتر میشود؛ بنابراین لازم است در حوزه شکلهای کتاب درسی، سرمایهگذاری ویژهای کنید. در این مقاله به بررسی مراحل اصولی تحلیل شکلهای کتاب درسی و نکات مهم مربوط به این موضوع میپردازیم. با ما همراه باشید!
اهمیت تحلیل شکل های زیست کنکور
در ابتدا شما را به گوش دادن یک پادکست در مورد این مقاله دعوت میکنیم تا نحوه تحیل شکل های زیست کنکور را به راحتی متوجه شوید.
شکل های زیست کنکور به طور معمول یکی از اصلیترین سوالات آزمون کنکور سراسری و امتحانات نهایی به شمار میرود. این تصاویر حاوی نکاتی هستند که در صورت دقت و توجه، میتوانید این نکات را از طریق شکلها انبساط کنید و آنرا یاد بگیرید. برای یادگیری نحوه بررسی شکل های زیست کنکور، راههای متفاوتی وجود دارد که هر کدام از آنها مشخصات خود را دارند. برای آنکه بهترین بازدهی در تحلیل شکلها داشته باشید، میبایست آن را با بهترین روش ممکن فرا بگیرید تا بتوانید در کنکور سوالات آنرا به راحتی پاسخ دهید و رشته موردعلاقه خود را قبول شوید.
بنابراین باید پارتهای مطالعاتی به عنوان روتین شبانه در برنامه خود قرار دهید که هر شکل را در حد 15 دقیقه به صورت شبانه تحلیل کنید.
برای اینکه بهترین برنامهریزی را با توجه به شکل های زیست کنکور داشته باشی، همین حالا بیا مشاوره کنکور تجربی!!
سهم شکل های زیست در کنکور

شکل های زیست کنکور یکی از مهمترین عناوین در درس زیست شناسی به شمار میرود؛ زیرا در کنکور ۴۰ درصد (18 سوال از 45 سوال) از سوالات به طور مستقیم و ۷۰ درصد (32 سوال از 45 سوال) از سوالات به طور غیرمستقیم از کتاب طرح شده اند. به دلیل تاثیر مهم شکلها، میبایست تمرکز ویژهای بر تحلیل مفهومی شکلها داشته باشید تا بتوانید در کنکور و نهایی به هدف خود برسید.
با یادگیری و تحلیل کامل شکلهای کتاب درسی به صورت اصولی، میتوانید بر اطلاعات و دانش خود از درس زیست شناسی بیفزایید و مطالب متن کتاب درسی را بهتر و مفهومیتر درک کنید. برای تحلیل شکل های کتاب درسی راههای متفاوتی وجود دارد که در این مقاله به شرح آن میپردازیم.
طراحان سوال چگونه از شکلها استفاده میکنند؟
بسیاری از دانشآموزان تصور اشتباهی دارند که طراحان سوالات زیست کنکور صرفا سوالات را از اجزایی که در تصویر نامبرده شده است طرح میکنند. این تصور کاملا اشتباه است؛ زیرا بسیاری از سوالات به گونهای طرح میشود که از اجزایی است که در شکل مشخص نشده است و دانشآموز میبایست خودش این مطلب را استنباط کند. طراحان، سوالات را به گونهای طراحی میکنند که قدرت تحلیل شما را به چالش بکشاند.
اشتباهات مهلک کنکوریها در مواجهه با تصاویر زیست شناسی

بعضی از داوطلبان کنکوری وقتی که شکلها را میبینند و بررسی میکنند، از روشهای غیر استانداردی استفاده میکنند. یکی از این روشها، حفظ کردن شکل بدون بررسی تجزیه و تحلیل است که بسیار بازدهی پایینی دارد و صرفا اتلاف وقت است. حفظ کردن عناوین موجود در تصویر نه تنها به شما کمکی نمیکند، بلکه در ادامه مسیر، شما دچار سردرگمی در تشخیص عناوین شکلها میشوید. بنابراین میبایست هیچ شکلی را حفظ نکنید و آنرا به طور کامل درک کنید.
از اشتباهات مهلک دیگر که میتوان اشاره کرد، نوشتن تمام نکات مربوط به شکلها در کتاب درسی است. این روش بسیار نامناسب است و صرفا فضای کتاب درسی را اشغال میکند و نمیگذارد که در آینده نکات بهتر را بنویسید. لازم است برای نکته نویسی شکل های زیست کنکور، نکات مهم و مفهومی را بنویسید تا بازدهی مناسبی داشته باشد.
از اشتباهات مهم دیگری که میتوان در این مقاله اشاره کرد، تطبیق ندادن متن کتاب درسی با شکلها است. داوطلبان کنکوری میبایست شکلهایی را که تحلیل میکنند با متنی که مربوط به آن شکل است یا در ادامه آن قرار دارد، تطبیق دهد و اطلاعات مهمی کسب کنند. این فرآیند یکی از مهمترین کارهایی است که لازم است انجام شود.
چگونه شکل های زیست را بخوانیم؟

تحلیل شکل های کتاب درسی زیست شناسی را میبایست به گونه ای انجام داد که بازدهی بسیار بالایی در آن وجود داشته باشد. در این بخش از مقاله مراحل اصولی تحلیل شکلها را به صورت مرحله به مرحله توضیح میدهیم تا با استفاده از این روش، بتوانید به سادگی متوجه شوید که چگونه شکل های زیست را بخوانیم:
مرحله اول؛ تحلیل کامل و با جزئیات شکلها
در اولین مرحله، میبایست شکلها را به طور کامل و دقیق تحلیل کنید تا نکاتی که لازم است را متوجه شوید. برای تحلیل کامل میبایست به شکلها توجه ویژهای داشته باشید و نکات ریز آن را بدست بیاورید. این نکات ریز میتواند در ظاهر مشخص باشد و یا میتواند با دقت بسیار زیاد آنرا یاد بگیرید.
برای مثال، در شکلی از فصل 4 دهم که سیاهرگهای باب را نشان میدهد، با دقت بسیار زیاد جایگاه کیسه صفرا را پیدا کنید که تقریبا در پشت و درون کبد قرار گرفته است. با این تفسیر میتوانید متوجه شوید که بعضی از موارد نیازمند دقت ویژهای است.
مرحله دوم؛ تطبیق شکلها با متن کتاب درسی
یکی از مهمترین مراحلی که در حین تحلیل شکل های زیست کنکور میبایست انجام دهید، این مرحله است. در این مرحله میبایست متن مربوط به این شکل و ادامه آن را به طور کامل مطالعه کنید و ارتباط بین این متن و شکل را متوجه شوید تا نکات را به خوبی متوجه شوید.
برای مثال، به شکلی از همانندسازی در فصل اول دوازدهم اشاره میکنیم که اگر شما شکل را با متن کتاب درسی تطبیق دهید، میتوانید متوجه شوید که آنزیم هلیکاز به همان صورتی که در متن اشاره شده است، دو رشته دنا را از همدیگر جدا میکند. شکلهایی از این موارد که گفتیم، میتواند به فهم شما کمک شایانی کند.
مرحله سوم؛ پیدا کردن ارتباط بین اجزا
در این مرحله میبایست ارتباط بین مطالبی که در آن گفتار خواندهاید را با شکل های زیست کنکور پیدا کنید. پیدا کردن این ارتباط، کمک ویژهای به فهم و به خاطرسپاری میکند؛ زیرا در صورتی که یک شکل را مفهومی یاد بگیرید، زمان طولانی تری در ذهن شما خواهد بود.
برای مثال اگر به شکل فرآیند ترجمه در فصل دوم زیست دوازدهم دقت کنید، میبینید که هر کدام از جایگاههایی که وجود دارد، در هر کدام از مراحل چه روندی دارند در صورتی که این اجزا را با اجزای دیگر از متن کتاب درسی مرتبط کنید، میتوانید ارتباط هر یک از فرآیندها را به سادگی یاد بگیرید.
مرحله آخر؛ استخراج نکات تستی
در مرحله آخر میبایست با توجه به مواردی که در سه مرحله قبلی انجام دادید، نکات تستی مهم را استخراج کنید و در صورت لزوم آنرا در کنار شکل های زیست کنکور یادداشت کنند تا در آینده مرور کنند. این مرحله به شما کمک میکند نکات مهم را استخراج کنید و بتوانید به واسطه آن در کنکور موفق شوید.
با توجه به مراحلی که ذکر کردیم، در صورتی که تحلیل شکلها را طبق این فرآیند انجام دهید، این کار را با بهترین بازدهی انجام میدهید و میتوانید به سوالات مربوط به شکل های زیست کنکور به راحتی پاسخ دهید.
نکته برداری از شکل های زیست شناسی
در روشهایی که برای نکته برداری از شکل های زیست شناسی وجود دارد، بهترین روشی که میتوان معرفی کرد، روش نکته برداری با استفاده از مراحل ۱ تا ۳ است که در بخش قبلی مقاله به آن اشاره کردیم و برای شما مرحلهبندی کردیم.
در نکته برداری از شکل، لازم است که ما ارتباط بین شکل و متن کتاب را متوجه شویم تا بهترین نکات را با توجه به سطحی دارید متوجه شوید. در مرحله بعد نکات را اولویتبندی میکنید و نکتهای که از درجه و اهمیت بیشتری برخوردار بود، در حاشیه شکل کتاب درسی وارد میکنید تا در دوران مرور از این نکات استفاده کنید و آنرا به عنوان یک ابزار برای دوبارهخوانی استفاده کنید.
برای مثال در مورد شکل مراحل بیگانهخواری فصل پنجم یازدهم، میتوانید با خواندن متن کتاب درسی و تطبیق با شکل، به سادگی مطالب را متوجه شوید و مراحل آنرا به راحتی یاد بگیرید. این نوع از نکته برداری نسبت به سایر روشها، فعالتر است و شما را بیشتر درگیر میکند؛ بنابراین میتوانید به راحتی آنرا به حافظه بسپارید.
میخوای مشاور داشته باشی تا بهت برنامه متناسب با سطحت بده ولی هزینشو نمیدونی، همین حالا بیا هزینه مشاوره کنکور رو ببین!
برنامه هفتگی روتین شبانه
میتوانید هر شب یک تایم 15 الی 30 دقیقه برای روتینهای مربوط به بررسی شکلهای زیست شناسی کنکور قرار دهید تا در مدت زمان کم، بهترین نتیجه را کسب کنید. در ادامه برای شما یک نمونه برنامه هفتگی قرار میدهیم.
| روز | کار |
| شنبه | بررسی شکل اول از کتاب |
| یکشنبه | بررسی شکل دوم کتاب |
| دوشنبه | مرور شکل اول و دوم کتاب |
| سهشنبه | بررسی شکل سوم کتاب |
| چهارشنبه | بررسی شکل چهارم کتاب |
| پنجشنبه | مرور شکل سوم و چهارم کتاب |
| جمعه | مرور تمامی شکلها + حل چند تست |
با توجه به برنامه بالا، میتوانید نوع برنامه را متناسب با نیاز خودتان تغییر دهید و تعداد شکلهایی را که بررسی میکنید کم یا زیاد کنید.
کلام آخر
همانطور که میدانید سهم سوالات شکل کتاب درسی در کنکورهای سالهای اخیر نسبت به دورههای گذشته افزایش شدیدی داشتند؛ بنابراین میبایست روش مطالعه مناسبی برای آن داشته باشید. در این مقاله با بررسی کامل بهترین روش تجزیه و تحلیل شکل های زیست کنکور، به شما یاد دادیم که میتوان با استمرار و تمرین شکلها، درصد بسیار مناسبی از سوالات مربوط به کنکور بدست آورید.
سوالات متداول
بهترین مراحل تحلیل اصولی شکل های زیست کنکور چیست؟
همانطور که در مقاله اشاره کردیم، برای آنکه به بهترین شکل ممکن شکل های زیست کنکور را تحلیل کنید، میبایست مراحل تحلیل کامل و با جزییات شکل ها، تطبیق شکل ها با متن کتاب درسی، پیدا کردن ارتباط با اجزا و استخراج نکات تستی را به ترتیب انجام دهید.
مهمترین اشتباهات کنکوریها در تحلیل شکل های زیست کنکور چیست؟
از مهمترین مشکلاتی که داوطلبان کنکوری برای تحلیل شکل های کنکور انجام میدهند، میتوان به بررسی شکل کتاب به صورت حفظی و نه تجزیه و تحلیل آن، عدم تطبیق با متن کتاب درسی و نکته نویسی بیش از حد است.
سهم شکل های زیست کنکور در سوالات آزمون کنکور سراسری به چه صورت است؟
سهم سوالات مربوط به شکل های زیست کنکور به صورت مستقیم 40 درصد و به صورت غیرمستقیم 70 درصد است.