انتخاب بین دو رشته مهندسی شهرسازی یا عمران یکی از مهمترین دغدغههای داوطلبان کنکور ریاضی و حتی دانشجویانی است که به فکر تغییر رشتهاند. اگر بخواهیم تفاوت مهندسی عمران با مهندسی شهرسازی را در یک جمله بیان کنیم:
اگر به ساخت و ساز، پروژههای بزرگ عمرانی و کار در محیطهای کارگاهی علاقه دارید، مهندسی عمران گزینه بهتری برای شما به شمار میآید. این در حالی است که اگر به طراحی شهری، برنامهریزی و تحلیل اجتماعی علاقهمندید و محیط اداری و پژوهشی را ترجیح میدهید، شهرسازی انتخاب مناسبتری محسوب میشود.
در جدول زیر تلاش کردیم تا با بیان مقایسه دو رشته مهندسی عمران و شهرسازی به سوال مهندسی عمران بهتره یا شهرسازی؟ پاسخ دهیم.
| معیار | مهندسی عمران | مهندسی شهرسازی |
| ماهیت رشته | طراحی و اجرای سازهها (پل، سد، ساختمان) | برنامهریزی شهری، طراحی فضاهای شهری، توسعه پایدار |
| محیط کار | بیشتر کارگاهی و میدانی | اداری، پژوهشی و مشاورهای |
| بازار کار در تهران | گسترده در پروژههای عمرانی بزرگ | متناسب با نیاز شهرداریها و دفاتر مشاوره |
| بازار کار در شهرهای کوچک | محدودتر؛ وابسته به پروژههای عمرانی منطقه | پایدارتر؛ نیاز شهرداریها به متخصص شهرسازی |
| بازار کار برای خانمها | کمتر، بیشتر در دفاتر طراحی یا اداری | بیشتر، به دلیل ماهیت پژوهشی و اداری |
| بازار کار برای آقایان | گستردهتر، خصوصاً در پروژههای میدانی | محدودتر اما پایدارتر در سازمانها |
| گرایشها | سازه، ژئوتکنیک، راه و ترابری، محیط زیست و… | طراحی شهری، برنامهریزی شهری، مدیریت شهری |
| امکان ادامه تحصیل | تا مقطع دکتری در ایران و خارج | تا مقطع دکتری در ایران و خارج |
| سختی دروس | ریاضی و فیزیک سنگین، واحدهای محاسباتی زیاد | سبکتر، نیازمند تحلیل اجتماعی و طراحی |
| میانگین حقوق | بالاتر در پروژههای خصوصی | متوسط، بیشتر در سازمانها و نهادهای دولتی |
| مهاجرت شغلی | گسترده در کشورهای عمرانیمحور | محدودتر اما در حوزههای GIS و توسعه شهری فرصتهایی وجود دارد |
آشنایی کلی با رشته عمران
در ادامه این مقاله قصد داریم با بررسی و مقایسه تفاوت و شباهت مهندسی عمران با مهندسی شهرسازی، توضیح دهیم که چه تواناییها و مهارتهایی برای موفقیت شما در این دو رشته موثرند.
رشته مهندسی عمران به عنوان یکی از قدیمیترین و کاربردیترین رشتههای مهندسی شناخته میشود. وظیفه اصلی مهندسان عمران طراحی، ساخت و نگهداری زیرساختهای حیاتی مانند ساختمانها، پلها، سدها، جادهها و فرودگاهها است.
رشته مهندسی عمران دارای گرایشهای متنوعی مانند سازه، ژئوتکنیک، محیط زیست، راه و ترابری، آب و … است. علاوه بر این، امکان ادامه تحصیل تا مقطع دکتری در ایران و بسیاری از دانشگاههای معتبر جهان در تمامی گرایشهای این رشته فراهم است. شما برای موفقیت در این رشته نیازمند داشتن آشنایی نسبی با نرمافزارهای کلیدی مانند ETABS، AutoCAD، SAP2000، Civil 3D هستند.
همچنین شما در رشته مهندسی عمران، نیازمند به تسلط بر روی دروسی مانند ریاضی، محاسبات و فیزیک هستید. لازم است بدانید که مهندسان عمران عمدتاً به محاسبات مرتبط با ایجاد و ساخت سازههای مختلف مشغول هستند و کمتر به جنبههای کلان و معماری شهری توجه میکنند. اگر میخواهید به اطلاعات بیشتری درمورد رشته مهندسی عمران دست یابید، میتوانید مقاله جامع ما در این مورد را مطالعه کنید.
آشنایی کلی با رشته شهرسازی
مهندسی شهرسازی رشتهای میانرشتهای محسوب شده و ترکیبی از علوم مهندسی، معماری، جامعهشناسی و مدیریت شهری را در خود جای داده است. فارغالتحصیلان این رشته به طراحی و ساماندهی فضاهای شهری، برنامهریزی کاربری زمین، حملونقل شهری و توسعه پایدار میپردازند.
گرایشهای این رشته شامل طراحی شهری، برنامهریزی شهری و منطقهای، مدیریت شهری است. علاوه بر این، نرمافزارهای GIS، SketchUp، AutoCAD، Revit جزو ابزارهای کلیدی این رشته به شمار آمده و از اهمیت بسیار زیادی برخوردار هستند.
توجه داشته باشید، مهندسی شهرسازی رشتهای جذاب و پویا محسوب میشود که در آن خلاقیت، علم و فناوری برای خلق فضاهای شهری زیبا، کارآمد و پایدار به کار گرفته میشود. مهندسان شهرساز با در نظر گرفتن نیازهای اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی، اقدام به طراحی و توسعه شهرها میکنند. در حقیقت، مهندسان شهرسازی برای موفقیت در این مسیر باید با متخصصان رشتههای مختلف مانند مهندسی عمران، معماری، ترافیک، جامعهشناسی و اقتصاد همکاری کنند. اگر میخواهید در مورد رشته مهندسی شهرسازی بیشتر بدانید، میتوانید مطلب تخصصی ما در خصوص این رشته را بخوانید.
در این بخش قصد داریم به مقایسه دو رشته مهندسی عمران و شهرسازی از نظر دروس دانشگاهی، بازار کار و فرصتهای شغلی در تهران و دیگر شهرستانها بپردازیم.
1. تفاوت مهندسی عمران با مهندسی شهرسازی از نظر دروس
تفاوت این دو رشته از نظر واحدهای درسی که باید بگذرانند عبارتند از:
رشته عمران
دروس در رشته عمران، ریاضی محور بوده و شامل مقاومت مصالح، مکانیک خاک، هیدرولیک، سازههای فولادی و … است.
رشته شهرسازی
دروس رشته شهرسازی در اکثر موارد شامل تحلیل اجتماعی و طراحی شهری است. برخی از مهمترین دروس این رشته عبارتند از: جامعهشناسی شهری، برنامهریزی حملونقل، اقتصاد شهری و … .
2. تفاوت از نظر بازار کار
بررسی و مقایسه دو رشته شهرسازی و عمران از نظر بازار کار آنها عبارتند از:
رشته عمران
- فرصتهای شغلی که فارغ التحصیلان این رشته با آن مواجه هستند شامل، شرکتهای پیمانکاری، پروژههای ساختوساز، سد سازی، راهسازی.
- محیط کار رشته عمران در اکثر موارد شامل محیطهای کارگاهی و میدانی است.
- بسیاری از افراد رشته عمران را انتخاب مناسبتری برای آقایان میدانند، اما خانمهای فارغ التحصیل رشته عمران نیز میتوانند در بخش طراحی و اداری حضور داشته باشند.
رشته شهرسازی
- فرصتهای شغلی که برای فارغ التحصیلان رشته شهرسازی فراهم است، شامل شهرداریها، وزارت راه و شهرسازی، دفاتر مشاوره و پژوهشی است.
- محیط کاری رشته شهرسازی شامل بخشهای اداری و پژوهشی است.
- بازار کار رشته شهرسازی برای خانمها مناسبتر است.
3. تفاوت در بازار کار در تهران و سایر شهرها
تهران
به دلیل حجم بالای پروژههای عمرانی در شهر تهران، رشته عمران در این شهر بازار پررونقتری دارد. با این حال، رشته شهرسازی نیز در شهرداریهای مناطق و دفاتر مشاوره، بازار کار فعالی دارد.
شهرهای کوچک
از آنجایی که تعداد پروژههای بزرگ در شهرهای کوچکتر کمتر است، در نتیجه بازار کار رشته عمران محدودتر است. اما بازارکار رشته شهرسازی در شهرهای کوچکتر پایدارتر است، زیرا هر شهر حتی کوچک به برنامهریزی شهری نیاز دارد.
اگر دوست دارید با خلاقیت خود پاسخگوی نیازهای نوین بشری در حوزه ساخت و ساز و یا شهرسازی باشید، اما بین انتخاب این دو رشته سردرگم هستید، بهتر است همین حالا فرم انتخاب مشاور نوتروفیل را پر کنید. کارشناسان حرفهای ما در مجموعه نوتروفیل در اسرعوقت با شما تماس گرفته و از ابتدای مسیر تا لحظه انتخاب رشته همراه شما خواهند بود.
مهندسی عمران مناسب چه افرادی است؟
از جمله ویژگیهای فردی که برای موفقیت در رشته عمران لازم است داشته باشید، عبارتند از:
- علاقهمندی به دروس ریاضی و فیزیک
- داشتن روحیه حضور در پروژهها و محیطهای سخت
- علاقمندی به ساخت و ساز و کارهای اجرایی
- علاقمندی و تمایل برای مهاجرت به خصوص مهاجرت شغلی
مهندسی شهرسازی مناسب چه افرادی است؟
برخی از مهمترین ویژگیهایی که برای موفقیت در رشته شهرسازی باید داشته باشید، عبارتند از:
- علاقهمندی به طراحی و علوم اجتماعی
- تمایل به حضور و فعالیت در محیطهای اداری و پژوهشی
- داشتن روحیه مدیریت شهری و تحلیل اجتماعی
- علاقمندی به توسعه پایدار و مسائل محیط زیستی
آینده شغلی و مهاجرت
در این بخش قصد داریم به بررسی و مقایسه در رشته عمران و شهرسازی از نظر بازار کار بپردازیم.
- برای فارغ التحصیلان رشته عمران در کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه فرصتهای شغلی بسیاری وجود دارد و بازار کار جهانی گستردهتری برای این رشته فراهم است.
- برای فارغ التحصیلان رشته شهرسازی نیز در کشورهایی که روی توسعه پایدار و مدیریت شهری سرمایهگذاری میکنند، مانند کشورهای اروپایی، کانادا، استرالیا، بازار کار فوق العادهای وجود دارد.
شما در سال کنکور میتوانید با شرکت در آزمونهای آزمایشی و استفاده از ابزارهای تخمین رتبه آنلاین، رتبه احتمالی خود را در کنکور پیشبینی کنید.

عمران یا شهرسازی؟ تصمیم نهایی با شماست!
انتخاب نهایی بین رشته شهرسازی و عمران کاملا بستگی به علاقمندی، توانمندی و سبک زندگی شما دارد، بنابراین:
اگر علاقهمند به محاسبات، حضور در پروژههای بزرگ، کار میدانی و مهاجرت شغلی هستید، مهندسی عمران انتخاب بهتری برای شما به شمار میآید.
اما اگر برنامهریزی شهری، تحلیل اجتماعی، طراحی و حضور در محیطهای اداری را ترجیح میدهید، رشته شهرسازی مسیر مناسبتری برای شما خواهد بود.
سوالات متداول
آیا برای موفقیت در رشته شهرسازی، داشتن استعداد طراحی یا نقاشی ضروری است؟
خیر، ولی آشنایی با طراحی و نرمافزارهای مرتبط کمک کننده خواهد بود.
برای ورود به این رشتهها چه نرمافزارهایی لازم است؟
برای رشته عمران آشنایی با نرمآفزارهای ETABS، SAP2000، AutoCAD و برای شهرسازی GIS، SketchUp، Revit بسیار کمک کننده خواهد بود.
کدام رشته در دانشگاههای ایران جایگاه بهتری دارد؟
مهندسی عمران به دلیل قدمت و گستردگی علمی در دانشگاههای کشور از جایگاه بهتری برخوردار است.